By: Frans Sinengela
Okaxwadi komuhanga keengudu dopakwaita haka ifanwa Congo River Alliance (AFC) Oka ti epangelo otali tauluka eenghendabala doku kaleka po ombili eshi la tukula oiponokela ya shoneka engudu dovanamapove, edi di kwetelwe komesho kongudu yashiivika nawa nedina M23, moitopolwa yokoushilo wa DR Congo.
Corneille Nangaa,Omukwatakanifi pa polotika wokaxwadi keengudu do Congo River Alliance, omo mwa kwatelwa ongudu yoM23 okwe shi koleka kutya ongudu yomuhanga yovakwaita vepangelo otai ponokele engudu davo moshitopolwa shoSouth Kivu.
“Fyee ohatu fininikwa tu shiivifile ovakwashiwana vaDr Congo, osho yoo ounyuni aushe kutya epangelo otali tauluka omaudafano-twokumwe, oo atulwa po meenghendabala doku kaleka po ombili nokuxulifa po omakulunguto moshilongo.”Nangaa edi okwe di popya komesho yovakundaneki mohotela moGoma, shimwe shomoilando oyo ya kwatwa ko kovanamapove odula ei.
Eenghendabala dokuxulifa po omakulunguto oda hapupala okudja eshi ongudu yoM23 ya nghonopeka oiponokela moitipolwa yokoushilo, oyo iyamba neenghono moikwamina.
Ovanamapove ova kwata ko oitopolwa yeemina moGoma, oshilando shakula moshitopolwa shaNorth Kivu, osho yoo Vukavu, oshilando shakula shaSouth Kivu, om otaku tiwa omwa dipaelwa ovakwashiwana omayovi mahapu.
Mu Yuuni,DR Congo na Rwanda ova ninga eenghundafana pa kwafo la America, opo pa kale ombili pokati koilongo ei ivali yokoushilo wa Africa, okudja eshi DR Congo vati ta lundile Rwanda kutya oye e kwetele komesho eengudu edi tadi xwava ombili nelandulafano moDRC; nopokati opo otaku popiwa kutya omupresidente wa America Donald Trump okwa pula pa etwe eameno la kwata moiti, koitopolwa ina oikwamina, oyo America a hala oku kwata ko.
Eengudu dovanamapove oda li da Shaina eudafano-twokumwe nepangelo laDRC, opo ku xulifwe po omakulunguto nomalwoodi, noku eta po eenghendabala daxuuninwa doku kalekapo ombili moshilongo; eenghundafana edi oda ningilwa moDolha, pa kwatelokomesho loshilongo shaQatar.
Eenghundwa ditivali okwa li dina oku ningwa momafiku ahetatu omwedi Aguste, opo ku fikwe ketwokumwe laxuuninwa, olo ngeno lina oku eta po eyeeko lomauta, noku eta ombili tai kalelele, ashike oda ponya molwa oiponokela, oyo ya tukuka pokati kovakwaita vepangelo neengudu dovanamapove.
Oshivike eshi Nangaa okwa pula epangelo la Qatar osho yoo ongudu yoAfrican Union noiwana yahangana,opo ku fininikwe epangelo la DrC li litulemo moku diinina omaudafano-twokumwe, oo a tulwa po oku kaleka po eyeeko lomauta; yee ta kunghilile epangelo kutya eengudu davo delilongekida okunyamukula kolushindo keshe.
Nopokati opo otwa Kundana kutya omupresidente Felix Tshisekedi okwa pandula eenghundafana da li mo Washington osho Dolha, nokutya otadi eta opo eengudu doouxwavi di kale da dja mo mo DrC filufilu.
